Centrale zuivering

Bij centrale zuivering wordt per regio het drinkwater uit oppervlakte water, uit grondwater of uit geïnfiltreerd water gezuiverd en doormiddel van een (ca 91.000 km lang) leidingsysteem bij de consument afgeleverd.

Drinkwater uit oppervlakte water
Indien oppervlaktewater als bron voor het drinkwater wordt gebruikt (Rijn, Maas, IJsselmeer) dan worden, afhankelijk van de kwaliteit van de bron, de navolgende zuiveringsstappen toegepast: microzeven, coagulatie/ flocculatie, sedimentatie, flotatie, pelletontharding, ozonisatie, actief koolfiltratie, langzaam zandfilter, desinfectie, snelfiltratie en beluchting.

Tijdens het transport c.q. het productieproces van oppervlaktewater wordt onder meer aan het water toegevoegd: ijzerchloride (doel: coagulatie), aluminium chloride (flocculatie), natronloog (pHcorrectie/ ontharding); natriumcarbonaat, ijzersulfaat, zwavelzuur, zoutzuur (pH correctie), floc-hulpmiddelen (loog), Carbonaat, chloor (desinfectie).

Het grondstoffengebruik per miljoen m3 jaarproductie bedraagt indicatief:
ijzersulfaat 45 ton,
zwavelzuur 96% 7,0 ton,
vlokhulpmiddel 0,5 ton,
natronloog 46 ton,
chloorgas 0,5 ton en
actieve kool 3-6 ton.

Drinkwater uit grondwater
Door de reinigende werking van de bodem is diep grondwater hygiënisch betrouwbaar en behoeft geen bacteriologische zuivering of desinfectie worden toegepast.

Is het grondwater ontstaan door rechtstreekse infiltratie van regenwater in schone zuivere zanden (Veluwe) dan zal het zuurstofgehalte aan teruggewonnen water nog hoog zijn, het gehalte aan opgeloste stoffen gering en kan dit water direct zonder verdere reiniging worden gedistribueerd. Voor het verwijderen van nitraat en bestrijdingsmiddelen zijn andere technieken nodig.

Bevat het grondwater door locale omstandigheden een verhoogd koolzuurgehalte, een te laag zuurstofgehalte, opgeloste ferro- en mangaanverbindingen, kalk of is het grondwater bacteriologisch niet betrouwbaar dan komen voor de zuivering ervan onder normale omstandigheden de volgende processen in aanmerking: beluchting, ontijzering, ontmanganing, nitrificatie, ontzuring, ontharding en desinfectie. In principe kunnen al deze processen worden uitgevoerd door een combinatie van intensieve beluchting c.q. ontgassing en filtratie van het water. Filtratie geschiedt in een bed van filtermateriaal, dat veelal uit zand bestaat. Daar waar beluchting en filtratie de verwijdering van bestanddelen niet optimaal kunnen bewerkstelligen, worden chemische technieken ten hulp geroepen.

Drinkwater uit geïnfiltreerd water
In Nederland werd in 1989 ongeveer 180 miljoen m3 water tot infiltreren gebracht. Van dit water wordt 98% voorgezuiverd, 96% geïnfiltreerd in duingebieden en 89% getransporteerd over meer dan 50 km. Het aangevoerde en vervolgens geïnfiltreerde water wordt samen met ca 30 miljoen m3 grond- of duinwater opgepompt en nagezuiverd tot drinkwater.

Chlorering is nodig om problemen met aangroei tijdens transport tegen te gaan. Ook wordt het toegepast om proeven met bacteriegroei in of verstopping van infiltratieputten tegen te gaan. Gewezen moet worden op de vorming van trihalomethanen en andere gehalogineerde verbindingen door chlorering van water.

Leidingmaterialen
Nederland heeft ca 91.000 km leidingnet (meer dan 2x de aarde rond) waarvan ongeveer:
37.000 km uit asbestcementleiding
15.000 km gietijzerenleiding
35.000 km PVC
5.000 km overige materialen (zoals HDPE)

Distributiegebied
Er zijn zo'n 6 miljoen aansluitingen. Dit komt neer op een dekkingspercentage van 99,9%.

Lekkages
Vijf á zes procent van het geproduceerde leidingwater verdwijnt door lekkende leidingen in de grond. Op een totale jaar productie van 1,2 miljard m3 komt dit neer op 120.000 liter per minuut of 60 miljard liter per jaar.

Verbruik
De kwaliteit van het leidingwater wordt afgestemd op de eisen waaraan de kwaliteit van, voor menselijke consumptie bestemd, water moet voldoen. Per dag neemt de mens circa 1,5 tot 2 liter (al dan niet in de vorm van thee, koffie etc.) tot zich. Het verbruik van water is echter veel hoger en beslaat momenteel circa 135 liter per persoon per dag (ondermeer voor WC-spoeling en wasmachine, etc).