Immuunsysteem

Blootstelling aan stoffen uit het milieu kan op verschillende manieren het immuunsysteem beïnvloeden: door onderdrukking van het immuunsysteem, (immuunrepressie), door allergische reacties en door auto-immuniteit.

Het immuunsysteem beschermt het lichaam tegen aanvallen van buitenaf, dat wil zeggen ziekteverwekkers, zoals bacteriën, virussen en parasieten, en biedt tevens bescherming tegen aanvallen van binnenuit, met name tumorcellen:

De eerste verdedigingslinie die het immuunsysteem opwerpt is de zogenaamde niet-specifieke weerstand

In tweede instantie kunnen lymfocyten een specifieke respons tegen een antigeen (lichaamsvreemd materiaal) ontwikkelen. De gastheer is dan gesensibiliseerd voor het antigeen: bij hernieuwd contact met het antigeen wordt snel en verhevigd gereageerd (principe van vaccinatie)

Soms treedt sensibilisatie op tegen allergenen (antigenen die geen ziekteverwekker zijn). Na hernieuwd contact met een allergeen treedt een immuunrespons op die in geen verhouding staat tot het gevaar dat de allergeen zelf meebrengt (overgevoeligheid).

Blootstelling aan stoffen uit het milieu kan op verschillende manieren het immuunsysteem beïnvloeden:

1. Onderdrukking van het immuunsysteem (immuunrepressie)
Van verschillende milieuverontreinigende stoffen is overwegend in proefdieronderzoek aangetoond dat ze immunotoxisch zijn en het imuunsysteem kunnen onderdrukken. Een gevolg hiervan is een afgenomen weerstand tegen infecties en tumoren. Stoffen die (in proefdieren) toxisch zijn voor het immuunsysteem zijn bijvoorbeeld lood, cadmium, organotinverbindingen, pcb's, benzeen, tolueen, xyleen, etc. Doordat het immuunsysteem van kinderen nog in ontwikkeling is en dat van ouderen afneemt zijn deze groepen waarschijnlijk extra gevoelig voor immunotoxische stoffen.

2. Allergie
Bij allergieën is sprake van een overreactie van het immuunsysteem dat verband houdt met het slecht functioneren van bepaalde controlemechanismen. In luchtwegen en longen kunnen allergieën zich uiten in astma, neusverkoudenheid, bijholte ontsteking en ontsteking op de longblaasjes. Bij de huid: eczeem. Nikkel, chromaten, kobalt, formaldehyde, isocyanaten kunnen effecten hebben op huid en luchtwegen.

3. Auto-immuniteit
Het afweermechanisme van het immuunsysteem tegen eigen celbestand. Lichaamsvreemde stoffen kunnen lichaamseigen kenmerken veranderen, zodat deze niet meer als eigen worden herkend, of de stof ontregelt het controle- mechanisme.

[bron: Nationale Milieuverkenning 2]