Leidingwater en deugdelijkheid/ gebreken in traditionele drinkwatersystemen

Drinkwaterbedrijven moeten - maar kunnen niet - garanderen dat het door hen geleverde drinkwater geen eigenschappen heeft die nadelig kunnen zijn voor de gezondheid. Tenminste totdat alle onbekende stoffen in het leidingwater zijn geïdentificeerd, ontbrekende normen voor zowel individuele stoffen als hun combinatiewerking zijn gesteld en ontbrekende analyse technieken zijn ontwikkeld moet door drinkwaterbedrijven worden gesteld dat het niet mogelijk is om uitspraken te doen over de gezondheidsrisico's.

Ten tijde van de oprichting van de eerste waterleidingbedrijven in de tweede helft van 1800 waren niet al te veel kunstgrepen nodig om deugdelijk drinkwater aan de consument af te leveren. Zowel duinwater als grondwater waren van hoge kwaliteit. Bewerkingen (zoals het naar beneden brengen van het ijzergehalte) waren relatief eenvoudige handelingen en het resultaat bevredigend.

Door de industriële ontwikkelingen die zich sedertdien hebben voltrokken is de kwaliteit van de drinkwaterbronnen zo totaal veranderd dat de vraag gesteld kan worden of de evidente voordelen van een drinkwaterdistributie systeem met centrale zuivering dat door een leidingstelsel bij de consument wordt afgeleverd opwegen tegen de - op zijn minst onbekende - effecten op de volksgezondheid op de middellange en lange termijn.

Hieronder een samenvatting van de aard van de problemen waarmee leidingwaterbedrijven - door veranderde omstandigheden - geconfronteerd worden.

Techniek zuiveringsproces
Niet alle schadelijke stoffen worden uit het grond- en oppervlakte water verwijderd. Schadelijke stoffen worden gevormd ten gevolge van het desinfectieproces (zoals bijvoorbeeld bromaat); ook moet er permanent een afweging "plaatsvinden tussen bacteriologische en chemische risico's (of chemische risico's onderling)"
[zie: Herziening Normen Waterleidingbesluit/ KIWA].

Distributie
Na het zuiveringsproces kunnen tijdens distributie schadelijke stoffen in het afgeleverde drinkwater komen, bijvoorbeeld door afgifte van leidingmaterialen, bacteriënvorming (inclusief legionella) door onvoldoende desinfectie of permeatie van chemicaliën door kunststof leidingen.

Onbekende stoffen
Bij onderzoek door drinkwaterbedrijven zelf en de Vereniging van Rivierwaterbedrijven RIWA worden regelmatig stoffen in het behandelde (leiding) water gevonden waarvan de identiteit niet kan worden vastgesteld.

"Zolang de identiteit van een onbekende stof niet duidelijk is, is het niet mogelijk uitspraken te doen over de relevantie van de stof ten aanzien van ( ) humane toxiciteit ( )" . [zie: Selectie en identificatie van onbekende stoffen/ RIWA/ april 2000].

Normen
Er bevinden zich meer dan honderdduizend stoffen (sommige bronnen spreken van vijfhonderdduizend tot een miljoen) chemische verbindingen in ons milieu. Slechts voor zo'n 2000 stoffen zijn er analyse technieken ontwikkeld. De waterleidingwet somt zo'n 70 normen op, een aantal zijn nog in ontwikkeling. Een groot aantal van de normen wordt niet op basis kennis van de gezondheidseffecten van de stoffen op middellange en lange termijn gesteld doch opgrond van detectie limieten (of technische of economische beperkingen om een stof te elimineren).

Zie bijvoorbeeld RIWA rapport: "Een juiste inschatting van de gezondheidskundige risico's voor de drinkwaterconsument blijft echter moeilijk, omdat nog steeds 1/3 deel van de tot nu toe in ( ) drinkwater geïnventariseerde organische microverontreinigingen de relevante toxicologische gegevens ontbreken"
[zie RIWA/ Inventarisatie en Toxicologische etc/ maart 2000]

Combinatie werking
Geruime tijd kon de wetenschap zich beperken tot kennis van de hoedanigheden van individuele stoffen. In de dagelijkse praktijk wordt de mens echter veelal aan een cocktail van stoffen blootgesteld. Kennis over de combinatie van een of meer stoffen ontbreekt vrijwel geheel. Alleen al om praktische redenen moet worden rekening gehouden dat kennis over de combinatie werking van stoffen in de komende decennia volstrekt ontoereikend zal blijven.

"Niet bekend is of de gevonden lage concentraties door combinatiewerking of door bioaccumulatie alsnog betekenis kunnen krijgen. Het vermoeden heerst op dit moment dat deze verschijnselen bij ( ) stoffen met een werking op het endocriene systeem zouden kunnen optreden ( )" [RIWA/ Inventarisatie en Toxicologische etc/ maart 2000]

CONCLUSIE:

1. drinkwaterbedrijven moeten - maar kunnen niet - garanderen dat het door hen geleverde drinkwater geen eigenschappen heeft die nadelig kunnen zijn voor de gezondheid
2. tenminste tot en met het moment dat alle onbekende stoffen in het leidingwater zijn geïdentificeerd, ontbrekende normen voor zowel individuele stoffen als hun combinatiewerking zijn gesteld en ontbrekende analyse technieken zijn ontwikkeld moet door drinkwaterbedrijven worden gesteld dat het niet mogelijk is om uitspraken te doen over de gezondheidsrisico's
3. drinkwater bedrijven moeten op grond van het bovenstaande alternatieven aandragen totdat met het huidige systeem de garantie wel gegeven kan worden.