Recht op drinkwaterinformatie?
Holland Waterfiltration Systems BV (HWS) is van mening dat de Nederlandse consument - evenals consumenten in het buitenland (USA) - het recht heeft te weten:
welke stoffen zich in het drinkwater bevinden,
waar deze vandaan komen en
welke nadelige effecten deze stoffen op de lange termijn voor de gezondheid zouden kunnen hebben
Op basis van adequate informatie moet de consument zelf beslissingen kunnen nemen met betrekking tot zijn gezondheid.
|
1. Openheid en informatie in USA
|
Iedere consument jaarlijks rapport thuis
Sedert 19 augustus 1998 is in Amerika een wet van kracht die de (ca 56.000) waterleiding bedrijven verplicht om jaarlijks waterkwaliteitsrapporten ('Consumer Confidence Reports') op te stellen en aan hun afnemers te doen komen.
Deze rapporten verschaffen waardevolle informatie aan de afnemers en stellen hun in staat om beslissingen te nemen inzake hun gezondheid (zie www.epa.gov/safewater/ccr/ccr.frn.pdf)
Totstandkoming wet
De wet is uitvoerig in 1996 in het Congres besproken
Net als in Nederland was er aanvankelijk verschil van inzicht over hoeveel informatie beschikbaar moest worden gesteld.
Waterleidingbedrijven bleven volhouden dat te veel informatie verstrekken de consument zou verwarren, onnodige angst zou veroorzaken en de kosten van drinkwater zou verhogen (Harald Tribune 12 February 1998).
Unanimiteit
Niettemin is de wet - na door Republikeinen en Democraten in het desbetreffende Huis committee unaniem te zijn goedgekeurd -door het Congres aangenomen
Het recht op informatie van het publiek en het recht om zelf te kunnen beslissen welke mate van risico zij bereid is te nemen werd van hogere orde beschouwd dande mogelijke gevoelens van onrust die bij een aantal consumenten zou kunnen ontstaan
Bovendien werd het leggen van informatie in de handen van het publiek beschouwd als de meest effectieve methode om het milieu te beschermen (New York Times 23 juni 1996).
Geen onrust
Overigens is de zorg dat onrust ontstaat naar aanleiding van informatie over de samenstelling van drinkwater door de praktijk ongegrond gebleken: 248 miljoen gebruikers van leidingwater in Amerika ontvangen inmiddels jaarlijks waterkwaliteitsrapporten; van bedreigende onrust onder het publiek is geen sprake.
Wellicht is dit mede te danken aan de zeer zorgvuldige wijze waarop de regels van de wet - in nauwe samenwerking met drinkwaterbedrijven, milieuverenigingen, belangenverenigingen, experts op het gebied van risico communicatie, de individuele Staten en andere geïnteresseerde partijen - zijn opgesteld.
De consument is mogelijk in de laatste jaren, waarin hij door allerlei schandalen regelmatig geconfronteerd werd met de aanwezigheid van ongewenste stoffen in consumptieartikelen (BSE, dioxine kippen maar ook bij medicijnen als DES), ook bezig een meer evenwichtig oordeel en een besef van onafwendbaarheid te ontwikkelen.
2. Openheid en informatie in Nederland
|
Theorie en praktijk
In communicaties van de overheid wordt gesteld dat de grootst mogelijke openheid wordt betracht ten aanzien van drinkwater kwaliteit en normoverschrijdingen.
Van actieve informatie verschaffing ten aanzien van leidingwater is in Nederland evenwel geen sprake.
Openbaarmaking wordt bewust tegengegaan door bij overtredingen van de wet een doolhof te creëren van afwijkings- en ontheffingsmogelijkheden, van subjectief gekleurde discretionaire bevoegdheden van inspecteurs en de betrokken Minister, van uitstellen en nader onderzoek naar oorzaken, etc.
Gedoogbeleid
In de brief Minister van VROM van 27 maart 2000 aan de Voorzitter van de Tweede Kamer wordt de aanpak van het zoveel mogelijk 'niet- openbaarmaken van drinkwater informatie' geregeld. In de brief is ondermeer de 'Procedure bij gedogen' opgenomen (zie kamerstukken 1999-2000, 20 560, nr. 9).
Gesteld wordt onder meer dat het 'in de praktijk vele jaren kan duren voordat aanpak van de bron het gewenste effect heeft terwijl de desbetreffende stof niet afdoende verwijderd wordt met gangbare zuiveringstechnieken'.
Bij gedogen zullen gezondheidsrisico's van de normoverschrijdingen worden afgewogen tegen het belang dat continuering van de drinkwatervoorziening heeft voor de volksgezondheid en hygiëne en de kosten voor aanvullende zuiveringsmaatregelen.
Waar mogelijk wordt met openbaarmaking van overtredingen gewacht, het liefst tot het jaarverslag.
Ten aanzien van bestrijdingsmiddelen wordt in de brief gesteld dat gezien het grote aantal pesticiden dat in de handel is het 'weinig efficiënt' zou zijn om het drinkwater op alle bestaande pesticiden te controleren (zie bladzijde 8 van voornoemde brief 27 maart 2000).
Uitgangspunt ten aanzien van openbaarmaking is dat niet de consument van drinkwater wordt geïnformeerd doch de regionale inspecteur en/of de 2e Kamer tenzij er sprake is van een acuut gevaar.
Brieven kunnen geen wet opzij zetten
HWS is van mening dat brieven van Ministers aan de voorzitter van de 2e Kamer geen schendingen van wettelijke bepalingen kunnen legaliseren
Normen dienen te worden gehandhaafd
Indien men de huidige normen niet wenst te handhaven dient de Waterleidingwet en het Waterleidingbesluit te worden aangepast.
Analogie met rechten van patiënt
Een patiënt heeft recht op informatie omtrent zijn gezondheid
Het is ethisch ongepast en niet verdedigbaar dat informatie omtrent stoffen met eigenschappen die nadelig kunnen zijn voor de gezondheid aan de consument onthouden wordt
Beleid Ministerie van VROM
Het bovenstaande past geheel in het beleid van Ministerie van VROM. Dit beleid is onder meer op gericht op het openbaar maken van essentiële informatie over stoffen. Doel van deze openbaarmaking is ook gelegen in de wens om consumenten in staat te stellen om keuzes te maken:
"Van de tienduizenden stoffen die op de markt zijn, zijn slechts van enkele honderden de risicogegevens bij de overheid bekend. De overheid en het bedrijfsleven maken dan ook de verwachting van de burger niet waar dat er sprake is van een veilige omgeving waarin verantwoord wordt omgegaan met stoffen." [zie 2e Voortgangsrapportage Uitvoering SOMS/ van het Ministerie van VROM/ oktober 2002/ www.vrom.nl]
