Visie HWS op leidingwater
|
Er zijn consumenten die overwegende bezwaren hebben tegen het gebruik van voedingsmiddelen met eigenschappen die nadelig kunnen zijn voor de gezondheid.
Drinkwaterbedrijven wekken bij de consument de indruk dat het leidingwater in Nederland tot de beste van de wereld hoort. Daarmee wekken zij de indruk dat het leidingwater voornoemde eigenschappen niet bezit.
Deze conclusie is onjuist en de communicaties in die zin naar de consument zijn misleidend.
|
Om tot bovengenoemde conclusie te komen volgen drinkwater de volgende aanpak:
- in de Waterleidingbesluit worden zo'n 70 parameters genoemd waar aan het leidingwater moet voldoen
- Waterleidingbedrijven voldoen aan gestelde eisen
- het leidingwater is dus van de hoogste kwaliteit.
Deze aanpak is niet correct. Krachtens de Waterleidingwet zijn de waterleidingbedrijven verplicht om deugdelijk drinkwater af te leveren (artikel 4). Tot voorkort werd in het Waterleidingbesluit duidelijk omschreven wat hiermee bedoeld wordt:
Drinkwater dat aan de consument wordt afgeleverd 'mag geen eigenschappen hebben waardoor het nadelig voor de gezondheid kan zijn'.
Deugdelijk betekent dus dat indien- naast de ca 70 in het waterleidingbesluit opgesomde stoffen - zich nog andere ongewenste stoffen in het afgeleverde leidingwater bevinden, deze stoffen binnen de werking van de wet vallen.
Deze situatie doet zich voor. In het RIWA rapport van 2000 staat het volgende:
RIWA Rapport 2000
(1) Totaal werden ca 1860 stoffen onderzocht
(2) 315 van de onderzochte stoffen passeren met
zekerheid de zuiveringssystemen (17% van het totaal)
(3) 998 stoffen zijn wel in het oppervlakte water
doch niet op hun aanwezigheid in het daaruit
bereide drinkwater onderzocht (=53% van het totaal)
(4) derhalve is slechts van 30% van de 1860 stoffen
in de verslagperiode vastgesteld dat deze door
het zuiveringsysteem worden tegengehouden.
Tenminste 58 van deze verbindingen zijn volgens het rapport kankerverwekkend ('verdacht mutageen en/of verdacht carcinogeen').
Aangezien iedere carcinogene stof eigenschappen heeft die nadelig kunnen zijn voor de gezondheid wordt door drinkwaterbedrijven niet aan de wettelijke eisen van deugdelijkheid voldaan. Uit RIWA rapporten blijkt dat zelfs zeer lage concentraties van stoffen nadelige effecten hebben. Zie onder meer onder hormonen en allergieën.
De onjuistheid van de conclusie van de drinkwaterbedrijven is al jaren bekend bij waterleidingbedrijven en het Ministerie (zie mr W.F.E. Reinhold/ VROM in het vakblad H2O 1996).
Zie ook Prof ir J.H.Kop: 'de openbare drinkwatervoorziening is tot stand gebracht ter bevordering van de volksgezondheid, of scherper gesteld, dat drinkwater moet worden verstrekt, dat (als het even kan) geen pathogene organismen bevat, noch stoffen die (wat de mens betreft) een carcinogene, mutagene en/of terratogene werking zouden kunnen hebben; ook al zouden die stoffen wel kunnen voorkomen in de voedingsmiddelen die wij nuttigen, de genotmiddelen die wij genieten en in de lucht die wij inademen. ( ) Er zijn streken waar gebruik van oppervlaktewater onontkoombaar is en waar de instanties risico's hebben geaccepteerd. Het is de vraag of de 'gemiddelde burger' zich dit voldoende realiseert, gezien de luchthartigheid die men in de pers en publicaties tegenkomt. ('Het zal je kind maar wezen, H2O nr. 25, 8 dec 1994).
Om feitelijke onjuistheden in de communicatie naar de consument (omtrent de eigenschappen van leidingwater) te omzeilen wordt in plaats van op het 'resultaat' op de 'inspanning' alle aandacht gevestigd: 'drinkwater is het beste bewaakte levensmiddel'. Zie de Waterkrant van oktober 2002. De suggestie wordt gewekt dat 'goed bewaken' het zelfde is als 'een goed resultaat'. Dit is niet juist en de communicaties zijn daarmee misleidend in de zin van de wet. De drinkwaterbedrijven zelf - verenigd in het RIWA - zijn de eersten die hun eigen stelling ten aanzien van 'best bewaakt' in de Waterkrant in de RIWA rapporten geheel onderuit halen: vele bekende en onbekende stoffen kunnen het zuiveringssysteem passeren.
Ook over het aantal stoffen wordt bij de lezers een onjuiste indruk gecreëerd met de suggestie dat de wet alle stoffen die zich in het leidingwater kunnen bevinden opsomt. Zulks ten onrechte. De wet noemt er ca 70, de RIWA rapporten noemen er 1328 en sommige wetenschappelijke bronnen stellen dat zich nog veel meer ('tienduizenden') stoffen in de Rijn en de Maas bevinden. Ook om andere redenen (zie leidingwater) kunnen drinkwaterbedrijven niet garanderen dat het afgeleverde leidingwater geen eigenschappen heeft die nadelig kunnen zijn voor de gezondheid. De consument wordt door de communicaties van drinkwaterbedrijven op het verkeerde been gezet.
Promotie van drinkwater wordt uitgevoerd met slogans als
1. 'water is het best bewaakte levensmiddel !',
2. 'de wettelijke eisen staan nauwkeurig omschreven in de Waterleidingwet en het Waterleidingbesluit' en 'daarin staat precies aangegeven voor welke stof en in wat voor hoeveelheden het drinkwater mag bevatten',
3. 'het water wordt dagelijks gecontroleerd',
4. 'er valt niets op het drinkwater aan te merken'
|
Zorgvuldige en niet misleidende reclame zou de volgende tekst opleveren:
1. 'water is het best bewaakte levensmiddel. Niettemin bevinden zich veel bekende en onbekende stoffen in de bronnen van drinkwater (grondwater en oppervlakte water) die de zuiveringssystemen passeren'
2. 'voor ca 70 stoffen staan de wettelijke eisen nauwkeurig in de Waterleidingwet en het Waterleidingbesluit omschreven. Er bevinden zich echter zeer veel meer stoffen (vele tienduizenden) in het milieu die zich ook in het water (kunnen) bevinden.
3. Voor slechts een gering aantal van deze stoffen bestaan analyse technieken. Voor een nog veel kleiner gedeelte zijn er normen ontwikkeld. Voor deze stoffen staat niet nauwkeurig aangegeven of en zo ja in welke hoeveelheden zij zich in het water mogen bevinden. Daarnaast bevinden zich onbekende stoffen in het drinkwater met eigenschappen waarvan niets bekend is'
4. 'sommige stoffen worden dagelijks of wekelijks gecontroleerd, een veel groter aantal worden maandelijks of per kwartaal of zelfs maar 1x per jaar gecontroleerd'
5. om al bovengenoemde redenen kan niet worden vastgesteld of het leidingwater eigenschappen heeft waardoor het voor gezondheid nadelig kan zijn.
|
Het leveren van deugdelijk drinkwater is niet een inspanningsverplichting maar een resultaatsverplichting.
HWS is van mening dat in de komende decennia niet aan blootstelling van ongewenste stoffen in het milieu te ontkomen is. Dit geldt niet alleen voor stoffen in het leidingwater doch ook voor stoffen in voeding en de lucht. Met permanente blootstelling zal de samenleving moeten leren leven.
Zie ook Nationaal Beleidsplan 4 - samenvatting (sept 2001, blz 13): 'Veel mensen maken zich zorgen over de gezondheidseffecten van stoffen en producten die op grote schaal worden gebruikt'. ( ) 'Van de meeste stoffen is weinig of niets bekend over de mogelijke risico's voor mens en milieu. Ook over de gezondheidseffecten van chronische blootstellingen is weinig bekend. Dit is reden tot zorg'.
(blz 54) 'De consument vraagt garanties voor de voedselkwaliteit. Als er sprake is van een aannemelijk doch niet wetenschappelijk bewezen risico met mogelijke gevolgen voor de gezondheid van de mens of milieu prevaleert het voorzorgbeginsel.'
Dit alles betekent echter niet dat informatie over deze feiten aan de consument mag worden onthouden.
In tegendeel, de consument heeft bij leidingwater net zoveel recht op productinformatie als bij levensmiddelen en medicijnen op de etiketten en bijsluiters moet worden verstrekt.
HWS is van mening dat ten onrechte bij de consument de perceptie is ontstaan dat de verantwoordelijkheid voor zijn gezondheid niet bij hemzelf doch bij een of meer overheidsorganen berust. Uit de recente parlementaire enquêtes is komen vast te staan dat er bij overdracht van verantwoordelijkheid aan een abstract systeem uiteindelijk niemand verantwoordelijk is bij het falen van het systeem.
Zonder dat wordt afgedaan aan de essentiële en noodzakelijke taken van de overheid mbt bewaken en bevorderen van de volksgezondheid dient duidelijk gemaakt te worden dat het individu in de eerste plaats zelf verantwoordelijk is voor zijn eigen gezondheid. Informatie verstrekking aan de consument is hiervoor een aller eerste vereiste. Zie ook onder BSE.
Gezien het essentiële belang van drinkwatervoorziening moeten alternatieven worden aangedragen waarbij wel een garantie voor de deugdelijkheid kan worden gegeven.
Conclusie
Het leveren van deugdelijk drinkwater is een wettelijke plicht. De drinkwaterbedrijven dienen hiervoor een garantie af te geven. De communicatie en reclame over de aard en samenstelling van het drinkwater dient correct te zijn. HWS heeft een systeem op de markt gezet waar de garantie voor deugdelijkheid kan worden gegeven. Om die reden is HWS van mening dat de overheid HWS zou moeten ondersteunen om althans voor die consumenten, die overwegende bezwaren hebben tegen drinkwater met eigenschappen die voor de gezondheid nadelig kunnen zijn, een alternatief te kunnen bieden.